12 Mart Dünya Böbrek Günü: Uzmanından Böbrek Sağlığı İçin Önemli Uyarılar
Siirt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Uzmanı Dr. Kerem Deryal, 12 Mart Dünya Böbrek Günü dolayısıyla böbrek sağlığının korunması ve kronik böbrek hastalıklarına dikkat çekilmesi amacıyla önemli açıklamalarda bulundu. Böbrek hastalıklarının dünyada ve ülkemizde önemli bir halk sağlığı sorunu olduğunu belirten Dr. Deryal, erken teşhis ve düzenli kontrollerin böbrek sağlığının korunmasında büyük önem taşıdığını ifade etti.
Böbreklerin vücut için hayati öneme sahip organlar olduğunu vurgulayan Dr. Deryal, sağlıklı yaşam alışkanlıklarının benimsenmesi, düzenli kontrollerin yapılması ve risk faktörlerinin kontrol altına alınmasının böbrek hastalıklarının önlenmesinde önemli rol oynadığını belirtti.
Uzman Dr. Kerem Deryal yaptığı açıklamada şunları ifade etti:
"Her yıl mart ayının ikinci perşembe günü Dünya Böbrek Günü olarak kabul edilmiştir.
Dünyada ve ülkemizde bir halk sağlığı sorunu olan kronik böbrek hastalığına dikkat çekilmek istenmektedir.
Böbreklerimiz her gün yaklaşık 180 litre kanı süzer ve bunun yaklaşık 1,5 litresini idrar olarak vücuttan uzaklaştırır.
Böbreklerimiz kandaki metabolik artıkları ve fazla suyu vücudumuzdan temizlemekle birlikte elektrolit ve kanın asit-baz dengesini sağlar. Kan basıncının kontrolüne ve aynı zamanda kemik sağlığımızın korunmasına yardımcı olur. Ayrıca kırmızı kan hücrelerinin üretiminde de rol alır.
Ülkemizde yapılan kronik böbrek hastalığı yaygınlığı çalışmasında hastalığın sıklığı %15,7 olarak saptanmıştır. Bu da toplumda her 6-7 kişiden birinde çeşitli evrelerde böbrek hastalığı bulunduğunu göstermektedir.
Böbrek yetmezliği bazen ileri evrelere kadar herhangi bir belirti göstermeyebilir. Bu nedenle hastalığı saptamanın en etkin yolu, kan ve idrar tahlillerinin belirli aralıklarla yapılması ve risk grubundaki kişilerin düzenli takip edilmesidir. Erken teşhis ile böbrek yetmezliğini yavaşlatmak ve tedavi etmek mümkündür.
Böbrek hastalığı için başlıca risk faktörleri şunlardır:
Şeker hastalığı (Diyabet)
Yüksek kan basıncı (Hipertansiyon)
Kalp damar hastalığı
Aşırı kilolu olmak veya obezite
Ailede böbrek hastalığı olan, böbrek nakli yapılmış veya diyalize giren bireyin varlığı
Ayrıca düşük doğum ağırlığı veya erken doğum öyküsü, idrar yollarındaki tıkanıklıklar, sık böbrek taşı öyküsü, gebeliğe bağlı böbrek hastalığı, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları, otoimmün hastalıklar, çevresel toksinler, bazı viral enfeksiyonlar ve daha birçok sebep böbrek hastalığı gelişimi için diğer risk faktörleridir.
Böbrek Sağlığımızı Korumanın Önemli Kuralları
İdeal kilonun korunması ve egzersiz
Obez ve fazla kilolu kişilerde böbrek hastalığı gelişme riski 2–7 kat fazladır. İdeal vücut ağırlığını korumak, kan basıncını düşürür ve böbrek hastalığı riskini azaltmaya yardımcı olur.
Haftada 3–4 kez yapılan 30 dakikalık tempolu yürüyüş ve düzenli egzersiz, kan basıncını düşürerek böbrek sağlığının bozulmasını engelleyebilir.
Sağlıklı beslenme ve tuz alımının sınırlanması
Dengeli ve sağlıklı beslenme ile ideal vücut kilosu korunur. İşlenmiş gıdalar ve fast food tarzı beslenme yerine taze sebze, meyve ve ev yemekleri tercih edilmelidir.
Ülkemizde günlük yaklaşık 10 gram tuz tüketilmektedir. Önerilen günlük tuz alımı ise 5–6 gramdır (bu da 1 tepeleme çay kaşığı veya 1 silme tatlı kaşığı tuza eşdeğerdir). Buna besinlerle alınan tuz da dahildir.
Kan şekerinizi ve kan basıncınızı kontrol altında tutun
Diyabet ve hipertansiyon, son dönem böbrek yetmezliğinin en önemli nedenleridir.
Diyabetli kişilerin yaklaşık yarısında böbrek hasarı gelişir; ancak diyabet iyi kontrol edilirse bu durum önlenebilir. Yüksek kan basıncı da böbreklere zarar verebilir. Kan basıncının iyi kontrol edilmesiyle risk azaltılabilir.
Yeterli sıvı alımı
Günlük yeterli sıvı alımı; egzersiz, iklim ve sağlık koşulları gibi birçok faktöre bağlıdır. Normalde sağlıklı bir kişi için günde yaklaşık 8–10 bardak sıvı tüketimi önerilir. Kalp yetmezliği veya karaciğer hastalığı olan kişilerde bazı durumlarda sıvı alımının ayarlanması gerekebilir.
Sigaradan uzak durulması
Sigara kan akımını yavaşlatır. Böbreklere daha az kan ulaştığında, böbreklerin normal şekilde çalışma yeteneği azalabilir. Sigara ayrıca böbrek kanseri riskini artırır.
Gereksiz ağrı kesici ve antibiyotik kullanımından kaçınma
Özellikle non-steroid antiinflamatuar türü ağrı kesicilerin bilinçsiz ve doktor kontrolü olmadan kullanılması böbreklere zarar verebilir. Antibiyotik kullanımında da mutlaka doktor önerisine uyulmalıdır.
Yüksek risk faktörlerinden bir veya daha fazlasına sahip kişilerin böbrek fonksiyonlarını düzenli kontrol ettirmesi gerekir
Diyabet
Hipertansiyon
Obezite
Ailede böbrek hastalığı "
